پاسخ‌های سازشی و تغییرات بیوشیمیایی ریزجلبک Chlorella sorokiniana تحت تنش ترکیبی آنتی‌بیوتیک‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 بخش زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22124/japb.2026.33815.1591

چکیده

با رشد جمعیت جهانی مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها به طور گسترده در جهان افزایش یافته است. این مواد دارویی تقریباً 70 درصد به-صورت دست‌ نخورده از طریق ادرار و مدفوع به سیستم فاضلاب می‌ریزد و از این طریق وارد محیط‌زیست می‌شود. این آلاینده‌های نوظهور باعث افزایش مقاومت باکتریایی/ قارچی می‌شود و همچنین بر موجودات غیر هدف مثل ریزجلبک‌ها و سیانوباکتری‌ها اثر می‌گذارند. این میکروارگانیسم‌ها از تولیدکنندگان مهم زنجیره غذایی در طبیعت هستند و هرگونه اختلال در رشد و تنوع زیستی آن‌ها باعث به‌خطرافتادن جوامع زیستی می‌شود. دراین‌رابطه، در این پژوهش پاسخ‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ریزجلبک Chlorella sorokiniana به غلظت‌های مختلف (1/0، 1، 5/2 و 5 گرم در لیتر) آنتی‌بیوتیک‌های ونکومایسین و آمپی‌سیلین به‌صورت ترکیبی، طی زمان بررسی شده است. نتایج حاکی از آن است که در تمامی گروه‌ها تعداد سلول‌ها طی زمان افزایش یافتند. با این وجود، رشد ریزجلبک در غلظت 5 گرم در لیتر آنتی‌بیوتیک‌ها طی 5 روز، 50 درصد کاهش یافته است. همچنین میزان کاروتنوئید ریزجلبک در غلظت 5 گرم در لیتر آنتی‌بیوتیک، 76 درصد افزایش داشته است، درحالی‌که میزان کلروفیل آن نسبت به شاهد تفاوت معناداری نداشته است. همچنین میزان لیپید در این ریزجلبک در غلظت مشابه آنتی‌بیوتیک‌ها 46 درصد کاهش داشته است، درصورتی‌که میزان ترکیبات پروتئین و کربوهیدرات تفاوت معناداری نسبت به گروه شاهد نداشته است. همچنین در این پژوهش، میزان ترکیبات فنلی و پتانسیل آنتی‌اکسیدانی ریزجلبک نیز مورد بررسی قرار گرفت و مشاهده شد که در ریزجلبک Chlorella sorokiniana در حضور آنتی‌بیوتیک‌ها میزان ترکیبات آنتی‌اکسیدانی غیرآنزیمی افزایش یافته است و هر چه غلظت آنتی‌بیوتیک‌ها افزایش یافته، پتانسیل آنتی‌اکسیدانی نیز افزایش داشته است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در ارزیابی اثر آلاینده‌های آنتی‌بیوتیکی بر اکوسیستم‌های آبی و توسعه راهکارهای زیستی برای پایش و تصفیه فاضلاب‌های آلوده به آنتی‌بیوتیک‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات